Je grijpt er na een training automatisch naar: een sportdrankje. Misschien een isotone drank, misschien een energiedrank met extra aminozuren. Het hoort bij sporten zoals een bidon bij een fiets. Maar weet je eigenlijk wat die slokken met je lichaam doen, voorbij het gevoel van verfrissing?
Wat zit er in je sportdrankje?
De meeste sportdranken bevatten een combinatie van suikers (glucose, fructose of maltodextrine), zouten (natrium, kalium) en smaakstoffen. Energiedranken voegen daar vaak caffeine, taurine en B-vitamines aan toe. Klinkt onschuldig, maar de hoeveelheden lopen snel op. Een flesje van 500 ml bevat gemiddeld 30 tot 40 gram suiker. Dat zijn acht tot tien suikerklontjes per sessie.
Het idee is simpel: tijdens intensieve inspanning verlies je vocht en elektrolyten via zweet, en die wil je aanvullen. Maar het overgrote deel van de sporters traint niet intensief of lang genoeg om die aanvulling echt nodig te hebben. Voor een uur matig sporten is water bijna altijd voldoende.
De zuurgraad waar niemand over praat
Wat veel sporters niet weten: de meeste sportdranken zijn behoorlijk zuur. Met een pH tussen 2,5 en 4,0 liggen ze in de buurt van cola of sinaasappelsap. Dat zuur tast je tandglazuur aan, het beschermlaagje dat je tanden hun hardheid geeft. Eenmaal weg, groeit glazuur niet meer terug.
Onderzoek laat zien dat sporters vaker last hebben van tanderosie dan niet-sporters. Dat komt niet alleen door die drankjes, maar ook doordat je tijdens inspanning minder speeksel aanmaakt. Speeksel neutraliseert normaal gesproken het zuur in je mond. Combineer een droge mond met een slok isotonische drank en je glazuur krijgt een dubbele klap.
Bij Tandartspraktijk Dentamore in Almere zien ze het regelmatig bij patienten die veel sporten: slijtage aan de tanden die niet van snoepen komt, maar van sportdranken en een droge mond tijdens het trainen. Veel sporters hebben dat niet eens door totdat er gevoeligheid ontstaat voor warmte of kou.
Je darmen hebben er ook last van
Maagkrampen, een opgeblazen gevoel of misselijkheid na het drinken tijdens het sporten: het overkomt meer sporters dan je zou verwachten. Geconcentreerde suikeroplossingen trekken vocht naar je darmen in plaats van andersom. Vooral bij hardlopen, waar je organen flink schudden, kan dat voor ongemak zorgen. Maar ook wielrenners en triatleten kennen het probleem. Tijdens een wedstrijd kan dat het verschil maken tussen doorrijden en afhaken.
Daarnaast verstoren grote hoeveelheden fructose je darmflora als je ze structureel inneemt. Je spijsvertering went aan een constante stroom suikers en gaat minder efficient om met vezelrijk voedsel. Het klinkt tegenstrijdig: je traint voor je gezondheid, maar je sportdrankje werkt ondertussen een stukje van die gezondheid tegen.
De oplossing is simpeler dan je denkt. Verdun je sportdrankje met water (fifty-fifty werkt prima) of neem kleine slokjes in plaats van grote slokken. Je lichaam absorbeert een verdunde oplossing sneller en je maag protesteert minder.
Wanneer heb je echt een sportdrankje nodig?
Betekent dat dat je sportdranken helemaal moet schrappen? Nee. Er zijn situaties waarin een sportdrankje zinvol is. Denk aan:
- Inspanning langer dan 60 tot 90 minuten, zoals een lange duurloop, fietstocht of wedstrijd.
- Hoge temperatuur of hoge luchtvochtigheid, waardoor je meer zweet en meer elektrolyten verliest.
- Twee trainingen op een dag, waarbij snel herstel nodig is.
Voor een reguliere krachttraining van 45 minuten of een rustige yogasessie heb je geen isotonische drank nodig. Water is dan de betere keuze, zowel voor je portemonnee als voor je lichaam. En vergeet niet: ook energiedranken voor de training (de zogenaamde pre-workouts in blik) vallen in dezelfde categorie. Ze zijn zuur, vol suiker en geven je lichaam meer dan alleen een boost.
Slimmer herstellen zonder flesje
Wil je na het sporten toch iets met smaak? Probeer water met een schijfje citroen of komkommer. Kokoswater is een natuurlijk alternatief met elektrolyten, al zit daar ook suiker in. Na een zware training werkt een combinatie van water, een banaan en een handvol noten minstens zo goed als een sportdrankje.
Neem je toch een sportdrankje, spoel dan na afloop je mond met water. Dat helpt om het zuur te verdunnen voordat het schade aanricht. Wacht vervolgens minstens een halfuur met tandenpoetsen, zodat je het verzachte glazuur niet wegborstelt. Een klein gebaar met een groot verschil.
Wat ook helpt: wees eerlijk over hoeveel je echt nodig hebt. De sportvoedingsindustrie is miljardenmarkt die graag wil dat je bij elke training een flesje koopt. Maar net als bij pijnstillers na het sporten geldt hier dat meer niet altijd beter is. Luister naar je lichaam, niet naar de reclame op het etiket.
De kern
Sportdranken hebben hun plek, maar die plek is kleiner dan de meeste sporters denken. Ze bevatten meer suiker en zuur dan je verwacht, en de gevolgen merk je pas als de schade er al is. Van glazuurslijtage tot darmklachten: de bijwerkingen stapelen zich op bij dagelijks gebruik. Wie slim traint, kiest bewust: water als standaard, een sportdrankje alleen als je lichaam er echt om vraagt, en altijd even naspoelen met water na afloop.