Open je fitness-app en de kans is groot dat er een taartdiagram staat met exact 30 procent eiwit, 40 procent koolhydraten en 30 procent vet. Jarenlang gold die verdeling als heilig, vooral het vetpercentage: boven de 35 energieprocent vet mocht je bij overgewicht niet komen, punt uit. Op 7 juli 2026 heeft de Gezondheidsraad die harde grens geschrapt.
Het gaat om een herziening van de Nederlandse voedingsnormen voor vetten, vetzuren, koolhydraten en voedingsvezels, aangeboden aan het ministerie van VWS. De kern van het advies is dat je minder naar losse percentages moet kijken en meer naar wat er daadwerkelijk op je bord ligt. Voor wie fanatiek macro's telt in de sportschool, is dat een behoorlijke omslag.
Die fanatieke macro-tel-cultuur ontstond niet toevallig. De opkomst van apps als MyFitnessPal en de IIFYM-beweging (if it fits your macros) maakte precieze percentages tot een soort religie: zolang je binnen je getallen bleef, deed de herkomst van je calorieën er nauwelijks toe. De Gezondheidsraad zet daar nu een streep door.
Wat er precies verandert
De oude regel was simpel en star: bij overgewicht mocht je vetinname niet boven 35 energieprocent uitkomen. Die grens is nu vervangen door een bandbreedte van 20 tot 40 energieprocent vet, en dat geldt voor iedereen vanaf vier jaar, ongeacht lichaamsgewicht. Er is dus geen apart, strenger regime meer voor mensen die willen afvallen.
De Gezondheidsraad onderbouwt dit met een simpele constatering: de kwaliteit van je voedingspatroon weegt zwaarder dan het exacte percentage vet of koolhydraten dat je binnenkrijgt. Twee sporters die allebei op 32 procent vet zitten, kunnen dus totaal verschillend scoren op gezondheid, afhankelijk van waar dat vet vandaan komt.
Waarom de koolhydraten-ondergrens is losgelaten
Nog opvallender is wat er gebeurt met koolhydraten. Die moesten volgens de oude norm minimaal 40 energieprocent van je voeding uitmaken. Die ondergrens is nu geschrapt, in navolging van de Wereldgezondheidsorganisatie. De reden is dat hoeveel koolhydraten je nodig hebt sterk afhangt van hoeveel eiwit en vet je al binnenkrijgt, en daar is geen eenduidig getal op te plakken.
Dat betekent niet dat koolhydraten ineens verdacht zijn. Sterker nog, de raad benadrukt juist om ze te halen uit volkorenproducten, peulvruchten, groente, fruit en aardappelen in plaats van uit witbrood of frisdrank. Wil je weten waarom vezels daarbij steeds belangrijker worden gevonden, lees dan ook ons artikel over vezels als nieuwe voedingsprioriteit.
Wat dit betekent voor jouw macro's in de sportschool
Voor de gemiddelde sportschoolganger die macro's telt, verandert er in de praktijk minder dan de krantenkoppen doen vermoeden. Je hoeft je tracking niet weg te gooien. Maar de wetenschappelijke basis achter "30-40-30 is de enige juiste verhouding" is nu officieel weggevallen.
Zit je qua vet op 25 procent tijdens een cut en op 35 procent tijdens een bulk? Beide zitten ruim binnen de nieuwe bandbreedte. Belangrijker dan het percentage is waar die calorieën vandaan komen. Olijfolie en vette vis wegen anders dan bewerkte snacks, ook al staat er hetzelfde getal op je scherm. Dat sluit aan bij wat we eerder schreven over omega-3 en spierherstel bij sporters, waar kwaliteit van vet al langer een grotere rol speelt dan de hoeveelheid.
Wat verandert er concreet voor jouw voedingsschema:
- Je vetpercentage mag structureel hoger liggen dan de oude 35 procent, zonder dat dit als ongezond geldt
- Er is geen minimumaantal koolhydraten meer waar je aan moet voldoen tijdens een streng dieet
- De herkomst van je vetten en koolhydraten telt zwaarder mee dan het percentage op je tracking-app
- Vrije suikers moet je nog steeds zo laag mogelijk houden, dat advies is ongewijzigd
Kwaliteit boven percentages
De Gezondheidsraad baseert het advies op een combinatie van inzichten van de European Food Safety Authority, de Wereldgezondheidsorganisatie, de Nordic Nutrition Recommendations en het Britse Scientific Advisory Committee on Nutrition. Al die instanties komen tot dezelfde conclusie: sturen op voedingsmiddelen werkt beter dan sturen op geïsoleerde voedingsstoffen.
Voor vrije suikers blijft het advies onveranderd streng: zo laag mogelijk houden, vanwege het verband met overgewicht en tandbederf. De omega-3-aanbeveling van 200 milligram EPA en DHA per dag staat ook nog gewoon overeind, al haal je dat ruimschoots met één portie vette vis per week. Dit advies vormt bovendien de wetenschappelijke basis onder de doorontwikkelde Schijf van Vijf die het Voedingscentrum dit jaar presenteerde.
Dit verander je morgen op je bord
Concreet betekent dit dat je minder tijd hoeft te steken in het tot achter de komma uitrekenen van je vetpercentage, en meer in de vraag of je vet en koolhydraten uit goede bronnen komen. Vervang bewerkte olie door olijfolie, wissel wit brood in voor volkoren, en eet peulvruchten vaker dan je nu doet.
Het Voedingscentrum werkt de nieuwe inzichten dit jaar verder uit in de vernieuwde Schijf van Vijf, maar je hoeft niet te wachten tot die klaar is om de kern al toe te passen. Minder tellen, beter kiezen, en een percentage op je app dat voortaan meer ruimte geeft dan je dacht.